गडचिरोली : गडचिरोली नगरपरिषद निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर एकाच EVM मशीनवर नगराध्यक्ष पदाच्या उमेदवाराला आणि नगरसेवकाच्या अ गटातील उमेदवाराला मतदान करण्याचा प्रयोग प्रत्यक्षात आणला जात असल्याने उमेदवारांमध्ये तसेच मतदारांमध्ये संभ्रम, चिंता आणि रोष कमालीचा वाढलेला आहे. काल नगरपालिकेत निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत मतपत्रिका व मतदानपद्धतीबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.
बैठकीतील प्रमुख बाबी…
अ गटातील उमेदवारांची संख्या ५ किंवा त्यापेक्षा कमी असल्यास, त्या ठिकाणी एकाच EVM वर नगराध्यक्ष + नगरसेवकाला मतदान करता येणार.
अ गटातील उमेदवारांची संख्या ५ पेक्षा जास्त असल्यास, दोन वेगवेगळ्या मशीनवर स्वतंत्र मतदान राहील.
उमेदवारांना कलर डमी मतपत्रिका देण्यास सक्त मनाई.मतदारांना रंगावरून उमेदवार ओळखता येऊ नये म्हणून रंग वापरावरील बंदी कायम.
उमेदवारांनी पत्रकारांसमोर व्यक्त केलेली मते:
“अशिक्षित मतदारांना मतदान करताना मोठा गोंधळ होईल.”
“एकाच मशीनवर दोन मतदानं म्हणजे मतदारांची दिशाभूल.”
“यामुळे मतांचे चुकीचे वाटप होऊन विविध पक्षांचे नुकसान होऊ शकते.”
“ही पद्धत रद्द करून स्वतंत्र मशीन उपलब्ध करावी.” परंतु ही मागणी निवडणूक अधिकाऱ्यांनी नाकारली.
निवडणूक अधिकाऱ्यांचे प्रतिपादन…
निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की ही मतदान पद्धती नवी नसून पूर्वीही वापरली गेलेली आहे.
राज्य निवडणूक आयोगाच्या आदेशानुसार ही प्रणाली अनिवार्य आहे.कोणाला आक्षेप असल्यास त्यांनी तो लेखी स्वरूपात सादर करावा.हे आक्षेप आयोगाकडे पाठवले जातील.
तांत्रिक नियम आणि आधार (महत्त्वाचे)
एकाच EVM वर दोन प्रकारच्या उमेदवारांना मतदान करण्यामागे खालील तांत्रिक व प्रशासकीय कारणांचा आधार असल्याचे स्पष्ट झाले:
मतदान मशीनमध्ये वेगवेगळ्या गटांचे ‘कॅन्डिडेट स्लॉट्स’ स्वतंत्र असतात, ज्यामुळे मतांचा गोंधळ तांत्रिकरित्या होत नाही.
EVM मधील सॉफ्टवेअर विभक्त मतनोंदणी (Separate vote recording system) वापरते, म्हणजे नगराध्यक्ष आणि नगरसेवकासाठी नोंदवलेले मत स्वतंत्र काउंटिंगमध्ये जातात.
EVM ची बॅलेट युनिट एकापेक्षा अधिक पदांसाठी मतदान नोंदविण्याची तांत्रिक क्षमता ठेवते.
आयोगानुसार, ही प्रणाली प्रशासनिक खर्च कमी करणे आणि मतदान प्रक्रिया जलद करणे या उद्देशाने राबवली जाते.
आता सर्वात मोठे आव्हान — मतदारांना ही पद्धती नीट समजावून सांगणे…
विशेषतः वृद्ध व अशिक्षित मतदारांमध्ये गैरसमज होण्याची शक्यता अधिक…
महिला आणि पुरुष उमेदवारांनी मतदारांपर्यंत प्रत्यक्ष जाऊन जागृती मोहीम सुरु करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
एकाच EVM वर दोन मतदान करण्याची पद्धत तांत्रिकदृष्ट्या शक्य असली, सॉफ्टवेअरदृष्ट्या सुरक्षित असली, आणि राज्य निवडणूक आयोगाने मान्य केलेली असली तरी — जमिनीवरील प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत मतदारांमध्ये गोंधळ निर्माण होण्याची भीती उमेदवारांना वाटते आहे.
त्यामुळे गडचिरोलीतील आगामी नगरपरिषद निवडणूक ही केवळ राजकीय स्पर्धा न राहता — मतदान पद्धती समजावून सांगण्याचे जटिल आव्हान ठरली आहे.
